Lứa tuổi vị thành niên là giai đoạn nhạy cảm, khi các em phải đối mặt với nhiều thay đổi về tâm sinh lý, áp lực học tập và các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, những biểu hiện tâm lý bất thường đôi khi không đơn thuần xuất phát từ áp lực tuổi dậy thì hoặc sự thay đổi tâm trạng mà có thể là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề nghiêm trọng: loạn thần ở vị thành niên. Nhận biết sớm và đưa con đi thăm khám kịp thời có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình điều trị và khả năng phục hồi.

Loạn thần ở thanh thiếu niên là gì?

Loạn thần là tình trạng người bệnh có những thay đổi nghiêm trọng trong khả năng nhận thức và đánh giá thực tế. Khi xuất hiện các triệu chứng loạn thần, người ở độ tuổi vị thành niên có thể không còn phân biệt rõ đâu là sự việc thực sự diễn ra và đâu là trải nghiệm bắt nguồn từ những sai lệch trong cảm giác hoặc tư duy.

Các em có thể nghe, nhìn hoặc cảm nhận những điều người khác không trải nghiệm; đồng thời tin chắc vào một số suy nghĩ không phù hợp với thực tế. Đây là nhóm biểu hiện sức khỏe tâm thần nghiêm trọng, cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá thay vì bị xem nhẹ hoặc quy kết rằng con chỉ đang “tưởng tượng phong phú”, “có tính tình kỳ quặc” hay “cố tình gây chú ý”.

Dấu hiệu loạn thần ở thanh thiếu niên cha mẹ cần chú ý

Các triệu chứng loạn thần có thể xuất hiện từ từ hoặc bùng phát đột ngột, gây ra những thay đổi rõ rệt trong tính cách, học tập và sinh hoạt hằng ngày. Phụ huynh cần đặc biệt chú ý nếu nhận thấy con có những biểu hiện sau:

• Ảo giác: Con nghe thấy tiếng nói, âm thanh trong đầu hoặc xung quanh mà người khác không nghe thấy; nhìn thấy hình ảnh hoặc bóng người không có thực.
• Hoang tưởng: Các em xuất hiện những niềm tin bất thường, xa rời thực tế và rất khó thay đổi dù đã được giải thích.
• Nghi ngờ hoặc sợ hãi quá mức: Thường xuyên lo sợ có người theo dõi, rình rập, nói xấu hoặc âm mưu làm hại mình.
• Rối loạn tư duy và ngôn ngữ: Cách nói chuyện trở nên mơ hồ, khó hiểu, chuyển chủ đề liên tục; suy nghĩ rời rạc và thiếu liên kết.
• Thu mình và cách ly xã hội: Người bệnh đột ngột rút khỏi các hoạt động cùng gia đình, bạn bè, thường xuyên ở một mình và không muốn giao tiếp.
• Kết quả học tập sa sút: Khó tập trung, giảm khả năng tiếp thu hoặc có sự suy giảm rõ rệt về kết quả học tập trong thời gian ngắn.
• Bỏ bê việc chăm sóc bản thân: Không chú ý vệ sinh cá nhân, ăn mặc thiếu chỉnh tề hoặc ăn uống thất thường.
• Hành vi bất thường: Có những hành động, cử chỉ khác lạ hoặc phản ứng cảm xúc không phù hợp với hoàn cảnh.

Vì sao con cần được thăm khám và can thiệp sớm?

Các biểu hiện loạn thần có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, chẳng hạn tâm thần phân liệt khởi phát sớm, rối loạn khí sắc có triệu chứng loạn thần, một số bệnh lý cơ thể hoặc việc sử dụng chất kích thích. Vì vậy, việc chẩn đoán cần được bác sĩ chuyên khoa tâm thần thực hiện thông qua thăm khám lâm sàng, khai thác thông tin và loại trừ những nguyên nhân liên quan.

Phát hiện và can thiệp sớm có thể mang lại những lợi ích quan trọng:

• Kiểm soát triệu chứng: Hỗ trợ giảm ảo giác, hoang tưởng, cảm giác sợ hãi và trạng thái hoảng loạn.
• Hạn chế ảnh hưởng đến nhận thức và chức năng xã hội: Giúp người ở độ tuổi vị thành niên duy trì khả năng học tập, sinh hoạt và các mối quan hệ.
• Xây dựng hướng chăm sóc phù hợp: Giúp gia đình hiểu đúng tình trạng của con, tránh trách mắng, mê tín hoặc áp dụng những phương pháp thiếu căn cứ khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.
• Giảm nguy cơ mất an toàn: Kịp thời nhận diện những suy nghĩ hoặc hành vi có thể gây nguy hiểm cho bản thân và người xung quanh.

Nếu con có hành vi kích động, mất kiểm soát, ý định tự sát hoặc nguy cơ gây nguy hiểm cho bản thân và người khác, gia đình cần đưa con đến cơ sở cấp cứu gần nhất.

Thăm khám loạn thần vị thành niên tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa

Khi nhận thấy con có những thay đổi bất thường về nhận thức, cảm xúc hoặc hành vi, phụ huynh nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ cơ sở chuyên khoa. Phòng khám Tâm thần Yên Hòa tiếp nhận thăm khám, đánh giá và hỗ trợ điều trị các vấn đề sức khỏe tâm thần ở lứa tuổi vị thành niên.

Tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa, người đến khám được tiếp cận theo quy trình phù hợp với tình trạng cụ thể:

• Bác sĩ chuyên khoa trực tiếp tìm hiểu các biểu hiện tâm lý, quá trình phát triển, tiền sử sức khỏe, việc học tập và sinh hoạt hằng ngày.
• Thông tin từ cha mẹ hoặc người giám hộ được ghi nhận để bác sĩ có góc nhìn đầy đủ hơn về những thay đổi của con.
• Các nguyên nhân sức khỏe tâm thần và thể chất liên quan được xem xét nhằm hỗ trợ quá trình chẩn đoán.
• Dựa trên kết quả đánh giá, bác sĩ tư vấn kế hoạch can thiệp phù hợp, có thể kết hợp điều trị y khoa, hỗ trợ tâm lý và hướng dẫn gia đình đồng hành cùng người bệnh.

Loạn thần ở tuổi vị thành niên không phải là biểu hiện “nổi loạn” hoặc “tưởng tượng quá mức”. Khi con xuất hiện những thay đổi rõ rệt về nhận thức và hành vi, gia đình nên chủ động đưa con đi thăm khám để được đánh giá và hỗ trợ kịp thời.

Loạn thần ở thanh thiếu niên không phải là sự "nổi loạn" hay "lười biếng", mà là một tình trạng y khoa cần sự thấu hiểu, yêu thương và can thiệp chuyên môn kịp thời. Nếu nhận thấy những dấu hiệu cảnh báo ở con mình, hãy liên hệ và đặt lịch hẹn tại Phòng khám Tâm thần Yên Hòa để con nhận được sự hỗ trợ y tế tốt nhất.