Giai đoạn từ 0 đến 11 tuổi có vai trò quan trọng đối với sự phát triển cảm xúc, hành vi, ngôn ngữ và khả năng học tập của trẻ. Tuy nhiên, trẻ nhỏ thường chưa thể diễn đạt chính xác những khó khăn đang gặp phải. Các vấn đề tâm lý có thể được biểu hiện thông qua hành vi chống đối, thu mình, khó ngủ, chậm nói, mất tập trung hoặc kết quả học tập giảm sút.

Việc phát hiện và can thiệp sớm giúp trẻ nhận được sự hỗ trợ phù hợp, đồng thời hạn chế những khó khăn kéo dài sang tuổi vị thành niên và trưởng thành.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên cân nhắc đưa trẻ đến gặp bác sĩ khi nhận thấy những biểu hiện kéo dài hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, học tập và mối quan hệ của trẻ, chẳng hạn:

• Trẻ chậm nói, khó giao tiếp hoặc ít tương tác với người xung quanh.
• Khó tập trung, hiếu động quá mức, không thể ngồi yên.
• Thường xuyên cáu giận, ăn vạ, chống đối hoặc có hành vi gây hấn.
• Sợ hãi quá mức, lo âu khi xa cha mẹ hoặc không muốn đến trường.
• Ít nói chuyện, thu mình, không còn hứng thú với hoạt động yêu thích.
• Khó ngủ, ngủ không sâu, thường xuyên gặp ác mộng.
• Kết quả học tập giảm sút nhưng chưa xác định được nguyên nhân.
• Có những hành vi lặp lại, cử động bất thường hoặc khó kiểm soát cảm xúc.
• Gặp khó khăn trong việc thích nghi với môi trường mới hoặc thay đổi trong gia đình.

Một biểu hiện đơn lẻ chưa đủ để kết luận trẻ mắc bệnh. Bác sĩ cần đánh giá dựa trên độ tuổi, quá trình phát triển, môi trường sống và mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ.

Những vấn đề thường cần được thăm khám

Trẻ em có thể được thăm khám khi gặp các vấn đề liên quan đến:

• Chậm phát triển tâm thần
• Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)
• Rối loạn lo âu ám ảnh ở trẻ em (Phobic Anxiety Disorder of Childhood)
• Rối loạn ngôn ngữ phát triển (Developmental Language Disorder)
• Rối loạn phổ tự kỷ (RLPTK)
• Các rối loạn đặc hiệu về phát triển các kỹ năng ở nhà trường
• Lo âu ở trẻ em
• Rối loạn điều hòa cảm xúc
• Rối loạn hành vi

Quy trình thăm khám trẻ em

Bác sĩ trước tiên sẽ trao đổi với cha mẹ hoặc người trực tiếp chăm sóc để tìm hiểu quá trình mang thai, sinh nở, các mốc phát triển, tiền sử sức khỏe và những biểu hiện bất thường của trẻ.

Sau đó, trẻ được quan sát và đánh giá thông qua trò chuyện, hoạt động phù hợp với độ tuổi hoặc các công cụ sàng lọc chuyên môn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cần thêm thông tin từ giáo viên hoặc đề nghị thực hiện các kiểm tra chuyên sâu.

Kết quả đánh giá giúp bác sĩ xác định khó khăn trẻ đang gặp phải và xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.

Phương pháp hỗ trợ và điều trị

Tùy theo tình trạng của trẻ, kế hoạch can thiệp có thể bao gồm:

• Hướng dẫn cha mẹ cách giao tiếp và đồng hành cùng trẻ.
• Điều chỉnh môi trường sinh hoạt, học tập.
• Can thiệp tâm lý hoặc hành vi.
• Luyện tập kỹ năng giao tiếp và điều hòa cảm xúc.
• Phối hợp với gia đình và nhà trường.
• Sử dụng thuốc khi thực sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ.

Quá trình hỗ trợ trẻ cần sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ, gia đình và nhà trường. Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ sử dụng thuốc hoặc ngừng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.

Đồng hành cùng trẻ từ những thay đổi nhỏ nhất

Mỗi trẻ có tốc độ phát triển, tính cách và hoàn cảnh sống khác nhau. Việc thăm khám không nhằm gắn nhãn cho trẻ mà giúp gia đình hiểu rõ hơn những khó khăn trẻ đang trải qua, từ đó lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp.

Đặt lịch khám tại Phòng khám Chuyên khoa Tâm thần Yên Hòa để trẻ được bác sĩ đánh giá và tư vấn phương án can thiệp phù hợp.