Trẻ nhỏ thường chưa thể diễn đạt rõ ràng những khó khăn về cảm xúc, suy nghĩ và hành vi. Khi gặp vấn đề, trẻ có thể biểu hiện bằng việc cáu giận, ăn vạ, thu mình, mất tập trung, khó ngủ, chậm nói, sợ đi học hoặc khó hòa nhập với bạn bè.

Kiểm tra sức khỏe tâm thần giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về sự phát triển, cảm xúc và hành vi của trẻ. Đây là quá trình đánh giá tổng thể, không chỉ dựa vào một bài test mà còn kết hợp thông tin từ cha mẹ, quan sát trẻ, tiền sử phát triển và biểu hiện của trẻ trong môi trường gia đình, trường học.

Việc kiểm tra sớm đặc biệt cần thiết khi những biểu hiện bất thường kéo dài, xuất hiện thường xuyên hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và các mối quan hệ của trẻ.

Khi nào trẻ nên được kiểm tra sức khỏe tâm thần?

Cha mẹ có thể cân nhắc đưa trẻ đi kiểm tra khi nhận thấy:

• Trẻ chậm nói, ít giao tiếp hoặc khó diễn đạt nhu cầu.
• Ít nhìn vào mắt, ít phản ứng khi được gọi tên.
• Khó tập trung, hiếu động quá mức hoặc không thể ngồi yên.
• Thường xuyên ăn vạ, chống đối, cáu giận hoặc có hành vi gây hấn.
• Thu mình, ít chơi cùng bạn hoặc khó hòa nhập.
• Lo âu, sợ hãi quá mức hoặc không muốn rời xa cha mẹ.
• Sợ đi học, kết quả học tập giảm hoặc khó tiếp thu bài.
• Khó ngủ, thường xuyên tỉnh giấc hoặc gặp ác mộng.
• Có hành vi, sở thích hoặc cử động lặp đi lặp lại.
• Thay đổi rõ rệt sau biến cố gia đình, chuyển trường hoặc bị bắt nạt.
• Giáo viên nhận thấy trẻ có biểu hiện khác biệt so với trước đây.

Một dấu hiệu riêng lẻ chưa đủ để kết luận trẻ có rối loạn tâm lý hoặc phát triển. Bác sĩ cần xem xét độ tuổi, môi trường sống, quá trình phát triển và mức độ ảnh hưởng của các biểu hiện.

Nội dung kiểm tra và hướng hỗ trợ sau đánh giá

Trong buổi kiểm tra, bác sĩ hoặc chuyên gia sẽ trao đổi với cha mẹ về quá trình mang thai, sinh nở, các mốc vận động, ngôn ngữ, giao tiếp, khả năng học tập, giấc ngủ và hành vi của trẻ.

Trẻ có thể được quan sát thông qua trò chuyện, vui chơi hoặc thực hiện một số hoạt động phù hợp với độ tuổi. Cha mẹ và giáo viên cũng có thể được hướng dẫn điền bảng đánh giá để cung cấp thêm thông tin về biểu hiện của trẻ trong nhiều môi trường khác nhau.

Nội dung kiểm tra có thể tập trung vào:

• Sự phát triển vận động, ngôn ngữ và nhận thức.
• Khả năng giao tiếp và tương tác xã hội.
• Cảm xúc và khả năng kiểm soát hành vi.
• Biểu hiện tăng động, giảm chú ý.
• Nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ.
• Lo âu, sợ hãi và khó thích nghi.
• Khả năng học tập và ghi nhớ.
• Chất lượng giấc ngủ.
• Mối quan hệ giữa trẻ với cha mẹ, giáo viên và bạn bè.

Sau khi tổng hợp kết quả, gia đình sẽ được giải thích về điểm mạnh, khó khăn và mức độ cần hỗ trợ của trẻ. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể hướng dẫn cha mẹ điều chỉnh cách giao tiếp, phối hợp với nhà trường, thực hiện can thiệp tâm lý hoặc chỉ định đánh giá chuyên sâu hơn.

Lưu ý: Kiểm tra sức khỏe tâm thần không nhằm gắn nhãn cho trẻ mà giúp gia đình nhận diện sớm khó khăn và lựa chọn phương án hỗ trợ phù hợp.

Liên hệ Phòng khám Chuyên khoa Tâm thần Yên Hòa để đặt lịch kiểm tra sức khỏe tâm thần và đánh giá sự phát triển cho trẻ.